Rijksmuseum / Andy Kleinmoedig

Een bijzondere benoeming in het Rijksmuseum vandaag. Voor het eerst in de geschiedenis van deze respectabele instelling krijgt een Caribische Nederlander er een topfunctie: dr. Valika Smeulders (1969) wordt per 1 juli het nieuwe hoofd van de Afdeling Geschiedenis. Zij volgt drs. Martine Gosselink op, die eerder dit jaar directeur van het Mauritshuis werd.

De benoeming van Valika Smeulders is zeer zeker een felicitatie waard. In de eerste plaats natuurlijk voor haarzelf, maar tevens voor ons aller Rijksmuseum en daarmee dus eigenlijk ook een beetje voor ons allemaal, zowel in Nederland als in de Caribische delen van het Koninkrijk.

Commentator tijdens ‘Keti Koti’ op 1 juli 2019 in Amsterdam.

Valika is part time overigens al in dienst van het Rijksmuseum: als conservator werkt ze sinds enkele jaren mee aan de bijzondere slavernijtentoonstelling, die vanwege de corona-crisis een half jaar is uitgesteld en nu begin 2021 van start zal gaan. Ook is zij als senior onderzoeker verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal, Land en Volkenkunde (KITLV) in Leiden, het instituut van professor dr. Gert Oostindie.

De meeste mensen kennen haar echter vooral als oprichter en drijvende kracht achter Pasado Presente, het bedrijf(je) waarmee ze inspirerende wandeltochten organiseert met als thema bijvoorbeeld het Haags slavernijverleden, maar ook wandelingen waarin de levens van Caribische verzetshelden als Boy Ecury, Anton de Kom en George Maduro centraal staan.

Voor het Comité Koninkrijksrelaties maakte ze eind 2017 met onder meer Jörgen Raymann en Milouska Meulens in theater Diligentia in Den Haag een boeiende (en uitverkochte) theatervoorstelling over ons gedeelde verleden: ‘One Happy Kingdom’, met inspirerende verhalen uit Sint Maarten en Den Haag, gelardeerd met een verscheidenheid aan muziek, zang en dans.

Kern van die voorstelling zegt veel over de manier waarop Smeulders haar werk ziet: grondige kennis van alle aspecten van onze geschiedenis – mooi en lelijk – is belangrijk om ons daadwerkelijk gezamenlijk en positief op de toekomst te kunnen richten.

De voorstelling ‘One Happy Kingdom’ was een positieve constatering over hoe goed we er nu voor staan in vergelijking met het verleden. Maar het was bovenal een oproep om – vanuit de kennis van dat verleden en ons heden – blijvend in het pluriforme Koninkrijk te investeren voor de tijden die nog komen gaan.

In het zojuist verspreide persbericht van het Rijksmuseum zegt ze het zelf zo:

“Ik ben geboeid door hoe landen met hun geschiedenis omgaan, wat zij daarvan in musea laten zien, welke verhalen wel en niet worden verteld, en waarom. Het gaat mij om de maatschappelijke relevantie van geschiedenis zoals vervat is in het Ghanese woord ‘sankofa’: kennis over het verleden helpt ons navigeren richting de toekomst.”

En in datzelfde persbericht zegt de hoofddirecteur van het Rijksmuseum, drs. Taco Dibbits, er het volgende over:

“Met Valika’s wetenschappelijke achtergrond en haar kennis van museale presentaties, kijk ik er naar uit om samen met haar en het team betekenis te geven aan de rol van het Rijksmuseum als nationale museum van kunst en geschiedenis.”

Voor het KITLV, Pasado Presente en het Comité zal ze waarschijnlijk geen of veel minder tijd hebben, maar dat maakt ze hopelijk meer dan goed door een groot aantal fraaie tentoonstellingen en andere projecten voor en in het Rijksmuseum. Dus nogmaals ‘PABIEN’!!